مسائلِ جدید و احکامِ فناوری
مسائلِ مستحدثه (نوظهور) موضوعاتی‌اند که در رساله‌های قدیمی نبوده‌اند و فقها بر اساسِ قواعدِ فقهی حکمشان را استخراج میکنند. در این صفحه مهم‌ترین مسائلِ جدید را مرور می‌کنیم؛ برای حکمِ دقیقِ خودت در اپِ فقه‌یار بپرس.
پرسش‌های پرتکرارِ مسائل جدید
پاسخِ دقیق برای مرجعِ تقلیدِ خودت
حکمِ شرعی بسته به «مرجعِ تقلید» و «شرایطِ شخصیِ» شما فرق می‌کند. در اپِ فقه‌یار سؤالت را با جزئیاتِ خودت بپرس و پاسخِ دقیق را همان لحظه بگیر.
نصبِ اپ و پرسیدنِ سؤالسؤالاتِ متداولِ مسائل جدید
حکمِ خرید و فروشِ ارز دیجیتال چیست؟
از مسائلِ نوظهور است؛ برخی مراجع بهخاطرِ ابهام و غرر احتیاط یا اشکال میکنند و برخی با شرایطی اجازه میدهند. حکمِ مرجعِ خودت را در اپ بپرس.
استخراج (ماینینگِ) رمزارز چه حکمی دارد؟
مانندِ اصلِ رمزارز، فتاوا متفاوت است و به نظرِ مرجعِ تقلید بستگی دارد؛ در اپ بپرس.
معاملهٔ فارکس جایز است؟
بهخاطرِ اهرم و ابهام محلِ بحث است و فتاوا متفاوتاند؛ خرید و فروشِ ارزِ واقعی احکامِ سادهتری دارد.
سودِ بانکی و صندوقِ درآمدِ ثابت ربا است؟
اگر در قالبِ عقدِ شرعیِ واقعی باشد اشکال ندارد؛ اگر در حقیقت بهرهٔ قرض باشد ربا و حرام است. موردِ خاص را در اپ بپرس.
رعایتِ کپی‌رایت و قانونِ دانلود واجب است؟
بسته به قوانین و فتوای مرجع متفاوت است؛ برخی رعایتِ حقِ ناشرانِ مسلمان را لازم می‌دانند. حکمِ دقیق را در اپ بپرس.
بازیهای آنلاین و شرطبندی چه حکمی دارند؟
بازی فینفسه اشکال ندارد مگر با شرطبندی (قمار) یا محتوای حرام همراه شود؛ شرطبندی با پول قمار و حرام است.
📖 راهنمای کاملِ مسائل جدید — برای مطالعه باز کنید
مسائلِ مستحدثه چیست؟
مسائلِ مستحدثه موضوعاتِ نویی‌اند که با پیشرفتِ فناوری و تغییرِ زندگی پدید آمده‌اند؛ مانندِ رمزارز، بانکداریِ الکترونیک و شبکه‌های اجتماعی. فقها با تطبیقِ قواعدِ کلیِ فقه (مثلِ قاعدهٔ لاضرر و حرمتِ ربا و غرر) حکمِ این موضوعات را بیان میکنند، و چون موضوع نو است، فتاوا گاهی متفاوت است.
ارز دیجیتال و رمزارز
خرید و فروش، نگهداری و استخراجِ (ماینینگِ) رمزارزها از مسائلِ پرتکرارِ امروز است. برخی مراجع بهخاطرِ ابهام و غررِ زیاد در آن احتیاط یا اشکال میکنند و برخی با شرایطی اجازه میدهند. خمسِ سودِ رمزارز هم مانندِ سایرِ درآمدها بررسی می‌شود.
بورس، سهام و صندوق‌ها
سرمایه‌گذاری در سهامِ شرکت‌های با فعالیتِ حلال معمولاً اشکال ندارد. دربارهٔ برخی صندوق‌ها (مثلِ صندوقِ درآمدِ ثابت) و ابزارهای مالیِ نوین، بهخاطرِ احتمالِ ربا یا غرر، تفصیل و اختلافِ فتوا وجود دارد.
فارکس و معاملاتِ ارزی
معاملهٔ فارکس بهخاطرِ اهرم، ابهام و شیوهٔ تسویه، محلِ بحث است و فتاوا متفاوتاند. خرید و فروشِ ارزِ واقعی (نه اهرمی) احکامِ سادهتری دارد.
سودِ بانکی و بانکداریِ الکترونیک
سودِ سپرده اگر در قالبِ عقدِ شرعی و واقعی باشد اشکال ندارد؛ اما اگر در حقیقت بهرهٔ قرض (ربا) باشد حرام است. پرداخت‌های الکترونیک و کیفِ پولِ دیجیتال فینفسه اشکال ندارند.
کپی‌رایت و دانلودِ نرم‌افزار، موسیقی و فیلم
رعایتِ حقِ ناشر و پدیدآورنده و احکامِ دانلودِ محتوای دارای کپی‌رایت، بسته به قوانین و فتوای مرجع متفاوت است؛ برخی رعایتِ حقِ ناشرانِ مسلمان را لازم می‌دانند. دربارهٔ محتوای موسیقی و فیلم هم احکامِ گوش‌دادن و نگاه جداگانه مطرح است.
شبکه‌های اجتماعی و احکامِ نگاه و محتوا
فعالیت در شبکه‌های اجتماعی احکامِ خاصِ خود را دارد: نگاه به نامحرم، انتشار و «لایک» و ترویجِ محتوای حرام، غیبت و تهمت، و حفظِ حریمِ خصوصی. اصلِ کلی، پرهیز از گناه و کمک‌نکردن به انتشارِ باطل است.
بازیهای آنلاین و شرطبندی
بازیِ آنلاین فینفسه اشکال ندارد مگر آنکه با شرطبندی (قمار)، اتلافِ وقتِ حرام یا محتوای حرام همراه شود. شرطبندی با پولْ قمار و حرام است.
اشتباهاتِ رایج
- تعمیمِ فتوای یک مرجع به موضوعی که فتوایش فرق دارد
- ورود به معاملاتِ پرریسک و قماری با عنوانِ سرمایه‌گذاری
- بی‌توجهی به خمسِ سودِ معاملاتِ دیجیتال
جمع‌بندی
مسائلِ جدید چون موضوعِ نو دارند، بیش از هر بخشِ دیگری نیازمندِ پرسیدنِ حکمِ به‌روزِ مرجعِ تقلیدِ خودت هستند. در اپِ فقه‌یار سؤالِ دقیقت را بپرس تا پاسخِ مستند از رسالهٔ مرجعت را بگیری.